Leermoeilijkheden
Lezen, spellen, schrijven, werken aan schoolbord en beeldscherm en lezend studeren zijn taken waar scholieren dagelijks het hoofd moeten aan bieden.
Elk van deze taken vraagt het vlot zien, verwerken en begrijpen van visuele informatie en dit op wisselende werkafstanden.
Bij heel wat kinderen echter zijn de visuele vaardigheden onvoldoende ontwikkeld voor deze schoolse taken.
Om te beginnen volstaat scherp zien alleen niet. Een blad kunnen scannen met je ogen, juist scherpstellen en nauwkeurig je ogen aflijnen zijn vaardigheden die je evenzeer nodig hebt om te lezen en te begrijpen wat je leest. Bovendien moet je waargenomen informatie kunnen onthouden en weergeven.
Wanneer deze vaardigheden onvoldoende ontwikkelen, wordt leren een hele opgave en vaak zelfs een bron van spanningen en frustratie.
Mogelijke signalen van visuele problemen zijn:
  • leesopdrachten nabij trachten te vermijden
  • proberen toch te lezen, maar duidelijk zonder alles te begrijpen
  • vaak ongemak en vermoeidheid ervaren en niet lang oplettend kunnen zijn
  • zich aanpassen door bijziend te worden of door één oog te onderdrukken
Visuele problemen zijn meestal niet de oorzaak van leermoeilijkheden, maar het onvoldoende beheersen van visuele vaardigheden staat een vlot leerproces in de weg. Met een goede beheersing van de visuele vaardigheden heb je meteen een stevige basis voor het leerproces.

Niet alleen kinderen die in de lagere of middelbare school zitten, hebben baat bij een stevige visuele basis. Met hulp van de functionele optometrie kan ook preventief opgetreden worden: een functioneel optometrische evaluatie kan uitwijzen of de visuele leervoorwaarden bij het jonge kind voldoende ontwikkeld zijn zodat het ‘visueel schoolrijp’ de stap naar het basisonderwijs kan zetten.

Functioneel optometristen helpen kinderen en volwassenen om beter te leren omgaan met visuele stress. Dit kan bijvoorbeeld doormiddel van een studiebril die het makkelijker maakt om nabijwerk langer vol te houden.

Een andere – of soms bijkomende – aanpak is visuele training. Het gaat hier om een reeks oefeningen die door functioneel optometrist of visueel therapeut worden opgesteld, telkens op individuele maat. De training helpt je om te leren je visuele vaardigheden optimaal te gebruiken. Zo kan visuele informatie vlotter en beter opgenomen, verwerkt en begrepen worden.

Vaak hebben kinderen met leermoeilijkheden een prima gezichtsscherpte voor ver maar problemen om een visuele taak nabij vol te houden. Tests die enkel het zicht voor ver meten, volstaan dus niet omdat ze visuele problemen voor nabij, die het lezen nadelig kunnen beïnvloeden, niet opsporen.
Onderstaande observatielijst kan helpen bij het signaleren van een visueel probleem:
  • met de neus in het boek lezen (slechts 10 à 20 cm afstand)
  • bij het lezen het hoofd opvallend schuin houden
  • één oog bedekken tijdens het lezen
  • scheel kijken bij lezen en/of schrijven/tekenen
  • een slechte werkhouding aannemen tijdens nabijwerk
  • met het hoofd meebewegen tijdens het lezen
  • zich moeilijk langere tijd kunnen concentreren
  • opvallend moe zijn na een langere poos nabijwerk, na een schooldag
  • huistaken waarbij gelezen moet worden, nemen langere tijd in beslag dan verwacht
  • soms of voortdurend wazig of dubbel zien tijdens nabijwerk
  • wazig of dubbel zien wanneer je hard aan het werk bent
  • vaak de plaats in boek of schrift verloren zijn na opkijken naar het bord
  • tijdens het lezen bijwijzen met de vinger
  • moeilijk op de schrijflijn kunnen blijven en onregelmatige afstand laten tussen woorden
  • letters of woorden omkeren
  • geregeld kleine woordjes overslaan
  • woorden of regels herlezen of overslaan zonder er erg in te hebben
  • hetzelfde woord niet herkennen in een volgende zin
  • een rijtje getallen niet goed onder elkaar kunnen zetten
  • hoofdpijn hebben na lezen, tekenen of schrijven
  • branderige of prikkende ogen krijgen van nabijwerk
  • in de ogen wrijven of veel knipperen tijdens het lezen
  • tijdens het lezen steeds minder gaan begrijpen wat er gelezen wordt
  • zich niet kunnen voorstellen wat gelezen werd
  • niet kunnen navertellen wat gelezen werd
Hoe meer van deze signalen opgemerkt worden, hoe meer kans dat er visuele problemen mee in het spel zijn bij eventuele schoolse moeilijkheden. Een functioneel optometrische evaluatie is dan zeker op zijn plaats.